"Opowieści Lasku Wiedeńskiego" ukazują losy mieszkańców pewnej wiedeńskiej uliczki. Ludzie się tu kochają, pożądają, kłócą, porzucają, kupują losy na loterię, kaszankę i ciężko ranne ołowiane żołnierzyki w rytm walców Straussa i… odgłosów świniobicia.
Marianna, córka właściciela sklepu z zabawkami, porzuca wieloletniego narzeczonego, Oskara, by związać się z uzależnionym od hazardu Alfredem, z którym chwilę wcześniej rozstała się Waleria. Ojciec Marianny, Zauberkönig, w imię schematów, którymi żyje społeczeństwo, wyrzeka się córki.
Pozornie wielka miłość nie wytrzymuje próby czasu i bagażu codzienności. Alfred namawia Mariannę, by małego synka oddali na wychowanie na wieś, do jego matki. Próbując się pozbyć kobiety wspólnie ze swoim znajomym Herlingerem, namawiają ją, by zaczęła na siebie zarabiać jako striptizerka.
Alfred może dzięki temu porzucić ją "z czystym sumieniem" i znów oddać się swojej pasji – hazardowi.
Babka Alfreda, która nie akceptuje jego związku "na kocią łapę", postanawia zabić małego Leopolda, dziecko, które wg niej stoi na przeszkodzie nowemu, "prawowitemu" związkowi wnuka.
Bohaterowie "Opowieści Lasku Wiedeńskiego" bezrefleksyjnie rzucają się w wir wydarzeń, podejmują próbę emancypacji, bądź tkwią w tchórzliwych, unieszczęśliwiających schematach myślenia. Ten świat kończy się tragedią. Karuzela zrobiła obrót. Na nic się zdały próby przekraczania granic wyznaczonych przez społeczeństwo, na nic zdało się obstawanie przy swoim. Postaci wróciły do punktu wyjścia.
"Opowieści Lasku Wiedeńskiego" to bez wątpienia najważniejszy i najlepszy
dramat Horvátha. Obnaża w nim mizerię austriackiej warstwy średniej po I Wojnie Światowej. Dla autora "Nieznajomej z Sekwany" właściwą naturą człowieka jest bestialstwo i popędy. Horváth sam siebie nazywał Chronist seiner Zeit – kronikarzem swojego czasu. W swoich dramatach zajmuje się nie tylko piętnowaniem współczesnego mu społeczeństwa. Interesują go również kwestie egzystencjalne, wyobcowanie, poszukiwanie tożsamości, ludzkie pragnienie i dążenia do szczęścia,
"Biała wstążka" Michaela Hannekego pokazuje austriackie społeczeństwo chwilę przed wybuchem I Wojny Światowej. Horváth w swojej twórczości pokazuje, co się stało z tym społeczeństwem w latach 20. i 30. XX wieku.
Zauberkönig
Tak, tak, Europa musi się zjednoczyć, bo jak przyjdzie następna wojna , to wszyscy pójdziemy na dno. A ja ci to dzisiaj mówię – niedługo będzie wojna. Musi być! Wojny zawsze muszą być!
Waleria
Na pewno. Ale to oznacza koniec naszej kultury.
13. premiera tego tytułu w Polsce! To musi nam przynieść szczęście!
Reżyseria Agnieszka Glińska
Premiera: 2.02.2010
Teatr Collegium Nobilium
Sala im. Jana Kreczmara
ul. Miodowa 22/24
00-246 Warszawa
Opowieści Lasku Wiedeńskiego
Ödön von Horváth
Tłumaczenie: Barbara Swinarska
Reżyseria: Agnieszka Glińska
Opracowanie muzyczne: Anna Malarowska
Scenografia: Agnieszka Zawadowska
Kostiumy: Bianca Torossian
Światło: Magda Górfińska
Obsada:
Alfred – Marcin Januszkiewicz,
Matka – Marta Juras/ Zofia Zborowska,
Babcia – Anna Szymańczyk,
Ferdynand Herlinger – Przemysław Wyszyński,
Waleria –
Weronika Nockowska,
Oskar – Paweł Krucz,
Panna Emma – Marta Juras,
Hawliczek – Szymon Nowak,
Rotmistrz – Mateusz Lisiecki/Przemysław Wyszyński,
Marianna –
Natalia Rybicka,
Zauberkönig – Grzegorz Daukszewicz/Michał Żerucha,
Erich – Marek Kudełko/Mateusz Lisiecki,
Mister – Mateusz Sacharzewski,
Ciotka/Łaskawa Pani/Pani z Maxima – Anna Szymańczyk/Zofia Zborowska.
Asystent reżysera: Wojciech Żołądkowicz
Produkcja: Grażyna Kuryłowicz
Charakteryzacja: Szkoła Makijażu i Charakteryzacji FAM www.fammakup.pl
Ödön von Horváth
urodził się 9 grudnia 1901 w Fiume (dzisiaj: Rijeka w Chorwacji) na terenie Monarchii Austro-Węgierskiej, w rodzinie o węgiersko-czeskich korzeniach. Jako syn dyplomaty uczęszczał do wielu szkół z różnymi językami wykładowymi. Mówił biegle po węgiersku, czesku, serbsku, chorwacku, po francusku, łacinie i w jidysz. Dopiero jednak język niemiecki stał się jezykiem jego twórczości. Sztuki Horvátha napisane są specyficznym językiem, wykorzystującym tzw. Bildungsjargon, który jest charakterystyczny dla odnowionego przez niego gatunku Volksstück. Gatunek ten rozwijał się w XIX wieku w Wiedniu i Berlinie. W krzywym zwierciadle ukazywał postaci z ludu – chłopów i drobnomieszczaństwo; nie wolny był od moralizatorstwa. Ödön von Horváth nawiązał do tych wzorców, zmieniając jednak pojęcie "ludu". W jego dramatach to tzw. Mittelstand, warstwa średnia, do której po I Wojnie Światowej należeli zarówno przedstawiciele drobnomieszczaństwa, jak i zubożałych klas wyższych, w tym arystokracji. Bildungsjargon Horvátha to mieszanina niemieckiego języka literackiego, cytatów z literatury łacińskiej i klasycznej, języka potocznego, żargonu, sloganów, wulgaryzmów, etc. Bildungsjargon charakterystyczny jest szczególnie dla najważniejszych dramatów Horvátha - Geschichten aus dem Wiener Wald (Opowieści Lasku Wiedeńskiego), Kasimir und Karoline (Kazimierz i Karolina) oraz Glaube Liebe Hoffnung (Wiara Nadzieja Miłość).
Ödön von Horváth w swojej twórczości demaskuje rozdźwięk między wypowiadanymi słowami a zachowaniem. Wykorzystuje również momenty milczenia (w org. Stille), w których widz ma postrzegać dysonans między intencjami a zachowaniem i czynami bohaterów.
Naziści oskarżali go o kalanie niemieckiego narodu przez pokazywanie wszystkiego tego, co kiczowate, głupie, dziecinne, nędzne. Odmawiano mu również prawa do krytyki narodu niemieckiego jako nie-Niemcowi, "obcemu", który zainstalował się w kulturze niemieckiej.
Ödön von Horváth zginął 1 czerwca 1938 roku w Paryżu, przywalony konarem drzewa podczas wichury.
Christopher Hampton napisał dramat Opowieści Hollywoodu, który opowiada fikcyjne losy Horvátha w latach 1938-1950 w USA.
CIEKAWOSTKI:
- Pierwsza realizacja tego tytułu odbyła się w 1971 roku (40 lat od powstania sztuki). W Teatrze Nowym w Łodzi wyreżyserował ją Jerzy Zegalski.
- Agnieszka Glińska wzięła na warsztat "Opowieści…" po raz drugi. Pierwsze wystawienie przez nią tego dramatu miało miejsce w 1998 roku w Teatrze Ateneum. W 2004 roku w Teatrze Współczesnym w Warszawie odbyła się premiera innego
spektaklu na podstawie dramatu Horvátha w reżyserii Agnieszki Glińskiej. Była to "Nieznajoma z Sekwany" – jeszcze rzadziej wystawiana w Polsce sztuka Horvátha (dotychczas dwie inscenizacje – w 1973 roku i w 2004).
Najbliższe spektakle:
3.02, 4.02., 14.02, 15.02, 16.02, 17.02 – godz. 19:00
